poniedziałek, 18 listopada 2013

mjr Marian Weryński

Marian Michał Weryński - major żandarmerii Wojska Polskiego, sędzia wojskowy. W czasie kampanii wrześniowej kierował sądem polowym przy 27 Dywizji Piechoty.


* Data i miejsce urodzenia: 8 września 1892, Mielec
* Data i miejsce śmierci: 14 maja 1949, Gdańsk Wrzeszcz

Rodzice: Maria (Marianna) z Lubasków i Aleksander Weryński, dozorca telegrafu.
Rodzeństwo: Kazimierz Antoni Weryński (ur. 21 lutego 1894), Tadeusz Władysław Weryński (ur. 20 września 1895), Bronisława Stefania Weryńska (ur. 31 marca 1898), Franciszek Henryk Waryński (ur. 1 grudnia 1900), Maria Urszula Weryńska (ur. 4 listopada 1903).
Żona: Filipina Kornelia Terlecka (ślub 26 czerwca 1920 roku, Lwów).
Dzieci: Krystyna i Leszek.

Naukę rozpoczął w c. k. Gimnazjum w Mielcu. Maturę zdał w 1913 roku.
Wraz z kolegiami Janem Gesingiem i Maksymilianem Węgrzynkiem zorganizował w latach 1908-1909 drużynę piłki nożnej "Pogoń Mielec" - pierwszą i przez długi czas jedyną sekcję w klubie sportowym Gryf Mielec.
Według Jerzego Skrzypczaka był także członkiem działających w Mielcu organizacji niepodległościowych (jakich?).

W roku 1913 podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, które prawdopodobnie - z powodu rozpoczęcia służby wojskowej - ukończył na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w 1921 roku.

Podczas I wojny światowej został powołany do służby w armii austriackiej.

Do Wojska Polskiego wstąpił w 1918 roku. Jako porucznik brał udział w walkach w obronie Lwowa na III odcinku bojowym (tzw. Szkoła Konarskiego), podległym bezpośrednio Naczelnej Komendzie. Z rozkazu kpt. Antoniego Kamińskiego, komendanta administracyjnego tego odcinka, odpowiadał za magazyny broni i warsztaty.

17 marca 1920 mianowany dowódcą plutonu 6 Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej w Gródku Jagiellońskim. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.21 r. notuje go jako rotmistrza. We wrześniu 1924 odkomenderowany (na 8 tygodni) w charakterze wykładowcy do Centralnej Szkoły Żandarmerii w Grudziądzu.


Od 1923 związany z 1 Dywizjonem Żandarmerii Wojska Polskiego w Warszawie, gdzie pełnił różne funkcje: dowódcy 1 plutonu (1923), instruktora w szwadronie zapasowym (1924), dowódcy 5 plutonu (1926), kwatermistrza (1928), zastępcy dowódcy dywizjonu (1929).

W czasie przewrotu majowego 12-15 maja 1926 podobnie jak wielu innych żandarmów dywizjonu warszawskiego stanął po stronie marszałka Józefa Piłsudskiego.


Od grudnia 1932 odbywał praktyką sądową przy Wojskowym Sadzie Okręgowym nr 1 w Warszawie. W roku 1933 złożył egzamin sędziowski, a we wrześniu tego roku przeszedł na stałe do WSO nr 1, gdzie pełnił funkcję sędziego śledczego a następnie sędziego orzekającego. W sierpniu 1935 roku przeniesiony do Wojskowego Sądu Okręgowego nr 2 w Lublinie.

W czasie II wojny światowej kierował sądem polowym przy 27 Dywizji Piechoty wchodzącej w skład Armii "Pomorze", gdzie rozpatrywał m.in. sprawy o dezercję, dywersję oraz niedopełnienie obowiązków służbowych. Po rozbiciu dywizji przez nieprzyjaciela jeszcze we wrześniu 1939 roku trafił do niewoli niemieckiej. Był więźniem kilku oflagów (m.in. Oflag IV A, Oflag II A).


Po powrocie do kraju (prawdopodobnie w lutym 1946) zamieszkał w Sopocie. Podjął pracę w Centrali Zbytu Przemysłu Węglowego jako zastępca kierownika biura personalnego. Zmarł w 1949 roku w Gdańsku Wrzeszczu, pochowany na Cmentarzu Katolickim w Sopocie.

Odznaczenia i medale:
* Srebrny Krzyż Zasługi
* Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
* Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Stopnie wojskowe:
Armia Austro-Węgierska (opracowane na podstawie fotografii)
* feldwebel (wachmistrz/sierżant)
* leutnant (podporucznik)
Polska Siła Zbrojna
* porucznik
Wojsko Polskie (opracowane na podstawie roczników oficerskich)
* porucznik
* rotmistrz/kapitan (ze starszeństwem od 1 czerwca 1919)
* major (ze starszeństwem od 1 stycznia 1931)

Opublikowane biogramy:
* Weryński Marian Michał, [w:] Na drodze do wolności. Mielczanie w walce o niepodległość Polski 1907-1918, Jerzy Skrzypczak, Mielec 2008, s. 481.
* kpt. Weryński Marian, s. Aleksandra, [w:] Oficerowie żandarmerii II RP. Biogramy, Jan Suliński, Warszawa 2010, s. 140.

Linki:
* Muzeum Regionalne w Mielcu, baza fotografii: Zdjęcie uczniów klasy VI Gimnazjum w Mielcu (rok 1911)
* Narodowe Archiwum Cyfrowe: Przemówienie mjr Weryńskiego z okazji święta 1 Dywizjonu Żandarmerii w Warszawie
----------------------------------------------------------------------

Dziękuję wikipedyście Grzes1966 za uzupełnienie biogramu o informacje z Dzienników Personalnych Ministerstwa Spraw Wojskowych z okresu dwudziestolecia międzywojennego.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz